Dụng cụ nhà bếp bằng gỗ: chọn loại gỗ, vệ sinh và khi nào nên thay

Dụng cụ nhà bếp bằng gỗ an toàn và bền nếu bạn chọn gỗ cứng, thớ mịn, không sơn phủ, và giữ chúng khô ráo sau mỗi lần rửa. Gỗ không làm xước nồi chống dính, cầm không nóng tay, nhưng sợ ngâm nước và dễ mốc nếu cất ẩm. Bài này giúp bạn chọn đúng món, đúng loại gỗ và biết khi nào phải thay.

Những món đồ bếp bằng gỗ nên có

Một căn bếp gia đình không cần cả bộ hai chục món. Năm món dưới đây dùng hằng ngày và làm bằng gỗ là hợp lý nhất:

Thớt: món quan trọng nhất. Nên có ít nhất hai chiếc, một cho đồ sống (thịt, cá), một cho đồ chín và trái cây, để tránh lây vi khuẩn chéo.
Đũa nấu, đũa ăn: đũa gỗ hoặc tre không nóng tay khi xào, không làm trầy chảo.
Muỗng khuấy: hợp nấu cháo, khuấy nước sốt, nồi chống dính.
Sạn (xẻng lật): lật trứng, đảo rau trên chảo chống dính rất êm; chọn loại mép mỏng vừa phải để luồn được dưới thức ăn.
Vá (muôi múc canh): đẹp và nhẹ, nhưng hút nước nhiều hơn vì tiếp xúc canh nóng lâu, nên phải phơi khô kỹ.

Những thứ như kẹp gắp hay dụng cụ đánh trứng thì inox hoặc silicon thường tiện hơn gỗ.

So sánh các loại gỗ làm đồ bếp

Gỗ làm đồ bếp tốt có ba đặc điểm: cứng vừa đủ để không mẻ, thớ mịn để ít hút nước, và không có mùi lạ hay nhựa độc. Bảng dưới tóm tắt các loại hay gặp ở Việt Nam. Đây là nhận xét chung theo kinh nghiệm dùng, từng sản phẩm còn tuỳ cách xẻ, sấy và hoàn thiện của xưởng.

Loại gỗ	Ưu điểm	Nhược điểm	Hợp với
Nghiến	Rất cứng, nặng, bền	Nặng tay, dễ nứt nếu phơi nắng gắt	Thớt chặt
Teak	Có dầu tự nhiên, ít hút nước	Thường đắt hơn	Thớt, sạn, muỗng
Tre	Nhẹ, rẻ, cứng	Thớt tre là tre ép dán, chất lượng keo khó kiểm	Đũa, sạn, thớt thái
Sồi	Thớ đẹp, cứng vừa	Lỗ thớ to hơn nên cần dưỡng dầu đều	Muỗng, sạn, khay
Keo (tràm)	Rẻ, phổ biến, dễ gia công	Mềm hơn, nhanh xước và hút nước hơn	Đồ dùng nhẹ, khay

Xem đồ bếp trên TheGioiMuaSam.vn

Thế nào là dụng cụ nhà bếp bằng gỗ an toàn?

Điều đầu tiên cần nhìn là bề mặt có sơn hay không. Đồ bếp chạm vào thức ăn nóng nên để mộc hoặc chỉ lau dầu. Lớp sơn bóng, vecni hay PU có thể bong ra theo thời gian và lẫn vào món ăn. Món gỗ bóng loáng như phủ nhựa, màu đều tăm tắp, thường là đã phủ sơn.

Dầu dùng để dưỡng gỗ nên là dầu khoáng loại dùng cho thực phẩm hoặc sáp ong. Tránh dầu ăn thông thường (dầu đậu nành, dầu hướng dương) vì để lâu có thể bị ôi, sinh mùi. Khi mua, hỏi người bán gỗ được hoàn thiện bằng gì; nếu họ không trả lời được, hãy cân nhắc.

Ngửi thử: đồ gỗ mới có thể có mùi gỗ nhẹ, nhưng không nên có mùi hắc của keo hay hoá chất. Với thớt ghép từ nhiều thanh, đường ghép phải kín, không hở khe, vì khe hở là chỗ đọng nước và thức ăn.

Vì sao đồ gỗ bị mốc và cách vệ sinh đúng

Gỗ hút nước. Nếu rửa xong để chồng lên nhau hoặc cất vào ngăn kín khi còn ẩm, nấm mốc sẽ mọc thành chấm đen, nhất là ở mặt dưới thớt và đầu vá. Mốc không phải do gỗ kém mà phần lớn do cách cất.

Rửa bằng nước ấm và nước rửa chén ngay sau khi dùng, không ngâm qua đêm.
Không cho đồ gỗ vào máy rửa bát: nhiệt và nước kéo dài làm gỗ nứt, cong.
Lau khô bằng khăn rồi dựng đứng hoặc treo ở chỗ thoáng, để cả hai mặt thớt đều khô.
Khử mùi tanh: chà muối hạt với nửa quả chanh lên mặt thớt, để vài phút rồi rửa sạch.
Vài tuần một lần, khi gỗ trông khô, bạc màu, thoa một lớp dầu khoáng thực phẩm mỏng, để qua đêm rồi lau phần dư.

Nếu mới chớm vài chấm mốc nhỏ trên bề mặt, có thể chà sạch rồi phơi khô. Mốc ăn sâu thì nên bỏ.

Khi nào nên thay đồ bếp bằng gỗ?

Đồ gỗ không dùng mãi được. Nên thay khi gặp một trong các dấu hiệu sau:

Vết nứt dọc thớ hoặc khe hở ở đường ghép thớt, rửa không còn sạch được.
Mốc đen ăn sâu vào thớ gỗ, chà và phơi rồi vẫn quay lại.
Mùi hôi, tanh không mất dù đã chà muối chanh.
Mặt thớt lõm sâu, đầy vết dao cắt sâu, khó lau khô.
Muỗng, sạn bị tưa, có dằm gỗ ở mép.

Với thớt dày, mặt thớt bị xước nhiều có thể chà giấy nhám mịn cho phẳng lại rồi dưỡng dầu, kéo dài thêm thời gian dùng. Đũa thì nên thay định kỳ vì nhỏ, khó phơi khô hoàn toàn bên trong.

Gỗ so với nhựa, inox và silicon

Không có chất liệu nào tốt nhất cho mọi việc. Nói thật điểm mạnh yếu:

Gỗ: êm với nồi chống dính, không nóng tay, ít làm cùn dao, nhìn ấm áp. Yếu điểm: cần phơi khô, không vào máy rửa bát, phải dưỡng dầu.
Nhựa: rẻ, nhẹ, rửa máy được. Nhưng thớt nhựa bị dao cắt nhiều sẽ có rãnh khó làm sạch, và đồ nhựa không chịu được chảo quá nóng.
Inox: bền gần như vĩnh viễn, dễ vệ sinh, hợp kẹp gắp và vá múc canh. Không nên dùng trên chảo chống dính vì làm trầy lớp phủ.
Silicon: chịu nhiệt tốt, mềm, không trầy nồi, rửa máy được. Hãy chọn loại silicon dùng cho thực phẩm, tránh đồ quá rẻ có mùi lạ.

Cách kết hợp hay gặp: thớt và muỗng, sạn bằng gỗ; kẹp gắp, vá múc canh bằng inox; phới trộn bột bằng silicon.

Câu hỏi thường gặp

Dụng cụ nhà bếp bằng gỗ có an toàn không?

An toàn nếu gỗ không sơn phủ, chỉ dưỡng bằng dầu khoáng thực phẩm hoặc sáp ong, và được giữ khô ráo để không mốc.

Thớt gỗ loại nào tốt?

Gỗ cứng, thớ mịn như nghiến, teak thường được chuộng. Quan trọng không kém là thớt nguyên khối hoặc ghép kín, không có khe hở.

Có nên rửa đồ gỗ bằng máy rửa bát?

Không nên. Nhiệt độ cao và nước kéo dài dễ làm gỗ nứt, cong và mất lớp dầu bảo vệ.

Đồ bếp silicon có tốt không?

Tốt cho việc chịu nhiệt và không trầy nồi, nhưng nên chọn loại silicon dùng cho thực phẩm, không có mùi lạ.

Bao lâu nên thay thớt gỗ?

Không có mốc thời gian cố định. Thay khi thớt nứt, mốc ăn sâu, có mùi không mất hoặc mặt thớt lõm sâu khó làm sạch.

Dụng cụ nhà bếp bằng gỗ đáng dùng nếu bạn chọn gỗ cứng không sơn và chịu khó phơi khô sau mỗi lần rửa. Bắt đầu với một chiếc thớt tốt, một đôi đũa nấu và một chiếc sạn, rồi bổ sung dần những món bạn thật sự dùng.